HAKARET SUÇU
Hakaret suçu, Türk Ceza Kanunu’nun 125 ila 131. maddeleri arasında düzenlenen ve bireyin onur, şeref ve saygınlığını korumayı amaçlayan bir suç tipidir. Bir kimseye onur ve saygınlığını rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnat edilmesi veya sövme suretiyle saldırıda bulunulması, hakaret suçunu oluşturabilir.
Hakaret suçu hem yüz yüze hem de gıyapta işlenebilir. Gıyapta işlenen hakaret suçunun oluşabilmesi için söz konusu ifadelerin en az üç kişi tarafından öğrenilmesi gerekmektedir.
Hakaret suçu yalnızca kasten işlenebilen bir suçtur ve kural olarak şikâyete bağlıdır. Zamanaşımı süresi dolmadıkça mağdurun suç tarihinden itibaren 6 ay içinde şikâyet hakkını kullanması gerekir.
Hakaret Suçunun Kanuni Düzenlemesi
Türk Ceza Kanunu’nun 125. maddesine göre:
TCK Madde 125/1: Bir kimseye onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnat eden veya sövmek suretiyle bir kimsenin onur, şeref ve saygınlığına saldıran kişi üç aydan iki yıla kadar hapis veya adlî para cezası ile cezalandırılır.
Bu suç tipi ile korunan hukuki değer bireyin toplum içindeki saygınlığı ve kişilik haklarıdır.
Hakaret Suçunun Unsurları
Hakaret suçunun oluşabilmesi için bazı temel unsurların bulunması gerekir.
1. Onur ve Saygınlığı Zedeleyici İfade
Hakaret suçu, mağdurun onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek nitelikte söz, yazı veya davranışlarla işlenebilir.
Bu durum iki şekilde ortaya çıkabilir:
- Mağdura somut bir fiil veya olgu isnat edilmesi
- Mağdura sövülmesi
2. Mağdurun Belirli veya Belirlenebilir Olması
Hakaret içeren ifadelerin kimliği belirli veya belirlenebilir bir kişiye yöneltilmiş olması gerekir.
Yargıtay 18. Ceza Dairesi’nin 2019/340 sayılı kararında, mağdurun ismi açıkça belirtilmemiş olsa bile ifadelerin duraksamaya yer bırakmayacak şekilde belirli bir kişiye yöneldiğinin anlaşılması gerektiği ifade edilmiştir. Aksi halde matufiyet şartı gerçekleşmeyecek ve suç oluşmayacaktır.
3. Kast Unsuru
Hakaret suçu taksirle işlenemez. Failin mağdurun onur ve saygınlığına saldırma kastıyla hareket etmesi gerekir.
Hakaret Suçunun Nitelikli Halleri
Türk Ceza Kanunu’nun 125. maddesinde, hakaret suçunun bazı durumlarda ağırlaştırılmış şekilde cezalandırılması öngörülmüştür.
Alenen Hakaret (TCK 125/4)
Hakaret suçunun aleni olarak işlenmesi, cezanın artırılmasını gerektirir. Aleniyet, hakaretin belirsiz sayıda kişi tarafından duyulabilecek veya görülebilecek şekilde yapılması anlamına gelir.
Kamu Görevlisine Görevinden Dolayı Hakaret (TCK 125/3-a)
Hakaretin kamu görevlisine görevinden dolayı yöneltilmesi, suçun nitelikli halini oluşturur. Bu durumda suç şikâyete tabi değildir ve ceza artırılır.
Dini Değerlerden Bahisle Hakaret (TCK 125/3-c)
Kişinin mensup olduğu dine göre kutsal sayılan değerlerden bahisle hakaret edilmesi de nitelikli hal olarak kabul edilmektedir.
Bu husus Yargıtay 4. Ceza Dairesi’nin 2021/12258 sayılı kararında da vurgulanmıştır.
Hakaret Suçunu Ortadan Kaldıran veya Cezayı Azaltan Haller
Bazı durumlarda kullanılan ifadeler hakaret olarak değerlendirilmeyebilir veya cezada indirim uygulanabilir.
İfade Özgürlüğü ve Eleştiri Hakkı
Anayasa ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ile güvence altına alınan ifade özgürlüğü, hakaret suçunun değerlendirilmesinde önemli bir kriterdir. Yargıtay’a göre kamu görevlileri ve siyasetçiler, özel kişilere kıyasla daha ağır eleştirilere katlanma yükümlülüğüne sahiptir. Bu nedenle her ağır eleştiri hakaret suçu olarak değerlendirilemez.
(Yargıtay 4. Ceza Dairesi, 2021/12271)
Kaba ve Nezaket Dışı Sözler
Her kaba veya rahatsız edici söz hakaret suçu oluşturmaz. Yargıtay bazı ifadelerin onur ve saygınlığı rencide edecek boyuta ulaşmadığını, yalnızca nezaket dışı hitap tarzı olduğunu kabul etmektedir.
(Yargıtay 18. Ceza Dairesi 2017/3064; 2019/7803)
İddia ve Savunma Dokunulmazlığı (TCK 128)
Yargı mercileri veya idari makamlar önünde yapılan iddia ve savunmalar kapsamında ileri sürülen isnatlar, uyuşmazlıkla bağlantılı olduğu sürece hakaret suçu oluşturmaz. Ancak uyuşmazlıkla ilgisi bulunmayan ve kişiyi küçük düşürme amacı taşıyan ifadeler bu koruma kapsamına girmez.
(Yargıtay 4. Ceza Dairesi 2021/26117)
Haksız Fiile Tepki ve Karşılıklı Hakaret (TCK 129)
Hakaret suçunun bir haksız fiile tepki olarak işlenmesi durumunda mahkeme cezada indirim yapabilir veya ceza vermekten vazgeçebilir. Karşılıklı hakaret halinde ise taraflardan biri veya her ikisi hakkında ceza indirimi uygulanması mümkündür. (Yargıtay 5. Ceza Dairesi 2013/6368)
Hakaret Suçunda Uzlaşma
Türk Ceza Kanunu’nun 125/1. maddesinde düzenlenen hakaret suçunun basit hali, Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 253. maddesi gereğince uzlaşma kapsamındadır.
Ancak aşağıdaki durumlarda uzlaşma hükümleri uygulanmaz:
- sesli, yazılı veya görüntülü ileti yoluyla işlenen hakaret
- kamu görevlisine görevinden dolayı hakaret
- kurul halinde çalışan kamu görevlilerine hakaret
Bu hallerde suçun takibi şikâyete bağlı değildir ve uzlaşma uygulanmaz.
Sosyal Medyada Hakaret Suçu
Hakaret suçu sosyal medya platformları üzerinden yapılan paylaşımlar yoluyla da işlenebilir.
Sosyal Medyada Aleniyet
Bir sosyal medya hesabından yapılan paylaşımın herkese açık olması, TCK m.125/4 kapsamında aleniyet unsurunu oluşturur. Yargıtay, mahkemelerin paylaşımın herkes tarafından görülebilir olup olmadığını araştırması gerektiğini belirtmiştir. (Yargıtay 18. Ceza Dairesi 2018/2841 E., 2019/14883 K.)
Buna karşılık bireysel mesajlaşma yoluyla gönderilen ifadelerde aleniyet unsuru oluşmaz.
(Yargıtay 4. Ceza Dairesi 2021/10782 E., 2023/18588 K.)
Retweet veya Paylaşım Yoluyla Hakaret
Hakaret suçunu yalnızca içeriği oluşturan kişi değil, içeriğin yayılmasına katkı sağlayan kişiler de işleyebilir. Yargıtay 4. Ceza Dairesi, hakaret içeren bir videonun retweet edilmesinin de suçun oluşmasına neden olabileceğini kabul etmiştir. (Yargıtay 4. CD, 2021/20425 E., 2024/600 K.)
Hakaret Suçu Hakkında Sık Sorulan Sorular
Hakaret suçu şikayete bağlı mıdır?
Hakaret suçunun basit hali şikâyete bağlıdır ve mağdurun 6 ay içinde şikâyet hakkını kullanması gerekir.
Hakaret suçunun cezası nedir?
TCK 125 uyarınca hakaret suçunun cezası üç aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır.
Sosyal medyada hakaret suç sayılır mı?
Evet. Sosyal medya paylaşımları veya ileti yoluyla yapılan hakaret içerikli ifadeler de hakaret suçu kapsamında değerlendirilebilir.
Hakaret Davalarında Hukuki Destek
Hakaret suçu nedeniyle mağdur olan kişilerin veya hakaret suçlamasıyla karşı karşıya kalan kişilerin ceza hukuku alanında uzman bir avukattan hukuki destek alması önemlidir.
Hakaret davaları; delillerin değerlendirilmesi, ifade özgürlüğü sınırlarının belirlenmesi ve Yargıtay içtihatlarının doğru yorumlanması bakımından hukuki teknik bilgi gerektiren süreçlerdir. Bu nedenle sürecin bir avukat tarafından yürütülmesi hak kayıplarının önlenmesi açısından önem taşımaktadır.
.