Uyuşturucu veya Uyarıcı Madde Kullanmak İçin Satın Alma, Kabul Etme, Bulundurma veya Kullanma Suçu (TCK m.191)

Uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanma ve bulundurma suçu, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 191. maddesinde düzenlenmiştir. Kanun koyucu bu suç tipi ile: bireyin sağlığını, toplum sağlığını, kamu düzenini korumayı amaçlamaktadır.

TCK m.191 kapsamında yalnızca uyuşturucu kullanımı değil, kullanmak amacıyla uyuşturucu madde satın alınması, kabul edilmesi veya bulundurulması da suç olarak düzenlenmiştir.

TCK 191 Kapsamında Suçun Tanımı

Türk Ceza Kanunu’nun 191. maddesine göre:

“Kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alan, kabul eden veya bulunduran ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanan kişi iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.”

Bu düzenleme kapsamında dört ayrı seçimlik hareket bulunmaktadır:

• Kullanmak için uyuşturucu madde satın almak
• Kullanmak için uyuşturucu madde kabul etmek
• Kullanmak için uyuşturucu madde bulundurmak
• Uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanmak

Bu hareketlerden herhangi birinin gerçekleştirilmesi suçun oluşması için yeterlidir.

Uyuşturucu Kullanma ve Bulundurma Suçunun Unsurları

Maddi Unsur

Uyuşturucu veya Uyarıcı Maddenin Bulunması

Öncelikle ele geçirilen maddenin uyuşturucu veya uyarıcı madde niteliğinde olması gerekir. Örnek olarak

• Esrar
• Kokain
• Eroin
• Metamfetamin
• Sentetik kannabinoidler
• MDMA
• Ecstasy

gibi maddeler suçun konusunu oluşturabilir.

Kullanma Amacı Şartı

TCK 191 ile TCK 188’de düzenlenen uyuşturucu ticareti suçunu birbirinden ayıran en önemli kriter, maddenin hangi amaçla bulundurulduğudur.

Yargıtay Ceza Genel Kurulu kararlarında da vurgulandığı üzere, kullanım amacı ile ticaret amacı arasındaki ayrım somut olayın özelliklerine göre yapılmaktadır.

TCK 191 ile TCK 188 Arasındaki Fark

Uyuşturucu madde suçlarında uygulamanın en önemli konusu, kullanım amacıyla bulundurma ile ticaret amacıyla bulundurma arasındaki ayrımdır.

Mahkemeler şu kriterleri birlikte değerlendirmektedir:

• Ele geçirilen madde miktarı
• Paketlenme şekli
• Saklanma biçimi
• Hassas terazi bulunup bulunmadığı
• Satışa ilişkin iletişim kayıtları
• Failin kullanıcı olup olmadığı
• Satış amacıyla hareket edildiğini gösteren diğer deliller

Kullanma Amacına İşaret Eden Bulgular

Aşağıdaki hususlar genellikle TCK 191 kapsamında değerlendirilmektedir:

• Kişisel kullanıma yetecek miktarda madde bulunması
• Uyuşturucu kullanım aparatlarının ele geçirilmesi
• Kullanıcı olduğuna ilişkin raporların bulunması
• Satış delilinin bulunmaması

Ticaret Amacına İşaret Eden Bulgular

Buna karşılık aşağıdaki deliller TCK 188 kapsamında uyuşturucu ticareti suçuna işaret edebilir:

• Çok sayıda fişeklenmiş paket
• Hassas terazi bulunması
• Satış listeleri
• Alıcılarla yapılan görüşmeler
• Yüksek miktarda nakit para bulunması

Bu durumda eylem uyuşturucu ticareti olarak değerlendirilerek çok daha ağır yaptırımlar uygulanabilir.

Manevi Unsur (Kast)

Uyuşturucu kullanma ve bulundurma suçu yalnızca kasten işlenebilir. Fail:

• maddenin uyuşturucu olduğunu bilmeli,
• maddeyi bilerek kullanmalı veya bulundurmalıdır.

Bu suçun taksirle işlenmesi mümkün değildir.

Fail ve Mağdur

Bu suçun faili herkes olabilir. Suçun belirli bir mağduru bulunmamaktadır. Bu nedenle öğretide ve uygulamada, TCK 191 kapsamında düzenlenen suçlar “mağduru toplum olan suçlar” arasında değerlendirilmektedir.

TCK 191 Suçunun Cezası

Türk Ceza Kanunu’nun 191/1. maddesine göre: 2 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası öngörülmektedir. Ancak uygulamada ilk kez yakalanan kişiler bakımından çoğu zaman doğrudan mahkûmiyet kararı verilmemektedir.

Kamu Davasının Açılmasının Ertelenmesi

6545 sayılı Kanun sonrasında uyuşturucu kullanma ve bulundurma suçlarında sistem önemli ölçüde değişmiştir. Cumhuriyet savcısı kural olarak:

• kamu davasının açılmasını 5 yıl süreyle erteler,
• denetimli serbestlik tedbiri uygular,
• gerekli görürse tedavi yükümlülüğü getirir.

Sürecin Başarıyla Tamamlanması Halinde

Şüpheli yükümlülüklerine uygun davranırsa:

• kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir,
• mahkûmiyet kararı kurulmaz,
• adli sicile mahkûmiyet kaydı işlenmez.

Bu sistem, cezalandırmadan çok bağımlılıkla mücadele ve rehabilitasyonu amaçlamaktadır.

Cezayı Artıran Haller

Okul, Hastane, Yurt, Kışla ve İbadethane Yakınında İşlenmesi

TCK m.191/10 uyarınca suçun:

• okul,
• öğrenci yurdu,
• hastane,
• kışla,
• ibadethane

gibi yerlerin sınırlarına 200 metreden yakın umuma açık alanlarda işlenmesi halinde ceza yarı oranında artırılır.

Zincirleme Suç

Yargıtay’ın güncel uygulamasına göre;

hukuki veya fiili kesinti bulunmayan farklı tarihlerdeki kullanım eylemleri zincirleme suç kapsamında değerlendirilebilir.

Maddenin Niteliği

Uyuşturucu maddenin:

• eroin,
• kokain,
• morfin,
• sentetik kannabinoid,
• bazmorfin olması halinde daha ağır yaptırımlar gündeme gelebilmektedir.

Cezayı Azaltan veya Ortadan Kaldıran Haller

Etkin Pişmanlık (TCK m.192)

Fail;

• maddeyi kimden temin ettiğini,
• nereden aldığını,
• suç ortaklarını resmî makamlar öğrenmeden önce bildirerek suçun ortaya çıkmasına yardım ederse ceza verilmemesi mümkündür.

Bu düzenleme özellikle uyuşturucu tedarik zincirinin ortaya çıkarılmasını amaçlamaktadır.

Takdiri İndirim (TCK m.62)

Mahkeme;

• sanığın pişmanlığını,
• yargılama sürecindeki tutumunu,
• sabıka durumunu değerlendirerek cezada indirim uygulayabilir.

Görevli Mahkeme ve Yargılama Usulü

Uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanma ve bulundurma suçlarında:

Görevli Mahkeme: Asliye Ceza Mahkemesi

Soruşturma Şekli: Resen (şikayete gerek olmaksızın) soruşturulur

Şikâyet Şartı: Yoktur

Uzlaştırma: Uygulanmaz

Yargıtay Kararları Işığında Değerlendirme

Yargıtay uygulamasında TCK 191 ile TCK 188 ayrımı büyük önem taşımaktadır.

Mahkemeler;

• maddenin miktarını,
• paketleme biçimini,
• ele geçirilen diğer materyalleri,
• failin kullanıcı olup olmadığını

birlikte değerlendirerek suç vasfını belirlemektedir.

Bu nedenle her dosya kendi somut özellikleri çerçevesinde incelenmektedir.

Sonuç

Uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanmak için satın alma, kabul etme, bulundurma veya kullanma suçu, Türk Ceza Kanunu’nun 191. maddesinde düzenlenen ve esas olarak bağımlılıkla mücadeleyi amaçlayan bir suç tipidir.

Bu nedenle ilk kez yakalanan kişiler bakımından sistem çoğu zaman doğrudan cezalandırma yerine:

• kamu davasının açılmasının ertelenmesi,
• denetimli serbestlik,
• tedavi yükümlülüğü

üzerine kurulmuştur. Ancak dosyada satış amacı bulunduğunu gösteren deliller mevcutsa, eylem TCK 188 kapsamında uyuşturucu ticareti suçuna dönüşebilir ve çok daha ağır yaptırımlar gündeme gelebilir.

Sık Sorulan Sorular

TCK 191 nedir?

Uyuşturucu veya uyarıcı maddeyi kullanmak amacıyla satın alma, kabul etme, bulundurma veya kullanma suçunu düzenleyen ceza normudur.

Uyuşturucu kullanmanın cezası nedir?

TCK 191 kapsamında 2 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası öngörülmektedir.

İlk kez yakalanan kişi ceza alır mı?

Çoğu durumda kamu davasının açılmasının ertelenmesi ve denetimli serbestlik uygulanmaktadır.

Uyuşturucu ticareti ile kullanma suçu arasındaki fark nedir?

Temel fark, maddenin kullanım amacıyla mı yoksa satış amacıyla mı bulundurulduğudur.

Bu suç uzlaştırmaya tabi midir?

Hayır. TCK 191 kapsamında uzlaştırma hükümleri uygulanmaz.

Uyuşturucu Suçlarında Hukuki Destek

Uyuşturucu kullanma ve bulundurma suçları; TCK 188 ile TCK 191 ayrımının yapılması, etkin pişmanlık hükümlerinin değerlendirilmesi, denetimli serbestlik sürecinin takibi ve savunma stratejisinin oluşturulması bakımından teknik uzmanlık gerektirir. Bu nedenle soruşturma ve kovuşturma süreçlerinin ceza hukuku alanında uzman bir avukat tarafından takip edilmesi, hak kayıplarının önlenmesi açısından önem taşır.